Boya Sektörü

4484

Türkiye’de boya sanayi, ana kimya sektöründe önemli bir ekonomik büyüklüğe sahiptir. 2014 yılında sektörde % 3-4’lük büyüme görülmüştür. İç pazardaki boya tüketimi 2,2 milyar dolar değerindedir. Türkiye Avrupa’nın en büyük 5. Boya üreticisi olarak Dünya pazarının yaklaşık %2’sine sahiptir. 2014 yılında Türk boya ve hammaddeleri sektöründe yaklaşık 903 bin tonluk üretim gerçekleşmiştir. Üretimin miktar bazında %60’ını inşaat, % 40’ını sanayi boyaları oluşturmaktadır (1).

Türk boya sektöründe bugün 20’ye yaklaşan büyük ölçekli ve gelişmiş üretim teknolojisi yapısına sahip işletmeler yanında, sektörde yurt geneline dağılmış çok sayıda küçük ve orta ölçekli işletme faaliyet göstermektedir (1).

Ülkemiz için bu denli önemli olan boya sektöründe, öncelikli iş sağlığı ve güvenliği risklerini belirleyerek önleme politikaları geliştirilmeli, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek için alınması gerekli tedbirler tespit edilmelidir. Bu amaçla, proje kapsamına boya sektörü de dahil edilmiş olup proje kapsamında İzmir ve Kocaeli illerinde belirlenen işletmelerde risk değerlendirmesi çalışmaları, iş hijyeni kimyasal ve fiziksel ölçümler yapılacak olup ayrıca işyerlerinde kullanılan kişisel koruyucu donanımların uygunluğuna yönelik değerlendirmelerin yapılması planlanmaktadır. Ayrıca kuruma ait gezici iş sağlığı tarama araçları ile işletme çalışanlarının sağlık tetkikleri yapılacaktır.

Boya imalatı, NACE sınıflandırmasına göre “Kimyasal ürünler imalatı” grubunda yer almaktadır. 2014 yılı itibariyle SGK istatistiklerine göre bu grupta yer alan toplam çalışan sayısı 72.292’dir. Proje kapsamında seçilen illerden olan Kocaeli’nde 10.618 kişi çalışırken, İzmir’de ise 8.859 kişi çalışmaktadır (2). Türkiye genelindeki bu grupta yer alan toplam çalışan sayısına göre Kocaeli’nde oran % 14,7, İzmir’de % 12,3’tür.

Bu grupta yer alan işyeri sayısına bakıldığında Kocaeli’nde 219, İzmir’de ise 382 işyeri vardır. Türkiye genelinde bu grupta toplamda 4.314 işyeri olduğu SGK istatistiklerinde belirtilmiştir (2). İllere göre oranladığımızda, Kocaeli’nde bu oran %5,1 iken İzmir’de bu oran %8,9’tur.

Grafik 1. Türk Boya Sektörü Toplam Satış Verileri, 2010-2014

boya1
Kaynak: BOSAD (1)

Grafikten de görüldüğü üzere Türkiye’de boya sektöründe toplam satış miktarı 2012 yılı dışında her yıl artış göstermiştir.

Grafik 2. Türk Boya Sanayisinde Alt Segmentlerin Miktar Olarak Yüzdesi, 2014

boya2

Kaynak: BOSAD (1)

2014 yılına ait verilere bakıldığında Türkiye’de boya sanayisinde dekoratif boyalar %61’lik bir oranla başı çekmektedir.

Grafik 3. Türkiye Boya, Hammadde ve Yardımcı Maddeler İhracatı, 2009-2014

boya3

Kaynak: BOSAD (1)

Grafik 3’te yer alan ihracat rakamlarına bakıldığında alan işyeri sayısına bakıldığında 2009-2014 yılları arasında her yıl ihracat rakamları önemli miktarlarda artış göstermiştir.

Tablo 1 – Boya Sektöründe Yer Alan Firmaların NACE Faaliyet Kod ve Tanımları, Tehlike Sınıfları

NACE KODU NACE FAALİYET TANIMI TEHLİKE SINIFI
20.3 Boya, vernik ve benzeri kaplayıcı maddeler ile matbaa mürekkebi ve macun imalatı  
20.30 Boya, vernik ve benzeri kaplayıcı maddeler ile matbaa mürekkebi ve macun imalatı  
20.30.11 Boya ve vernikler, akrilik ve vinil polimer esaslı olanların (sulu ortamda dağılanlar, çözülenler ve çözeltiler) imalatı Çok Tehlikeli
20.30.13 Diğer boya, vernik ve ilgili ürünlerin imalatı (renk ayarlayıcılar, matbaa mürekkepleri, solventler, incelticiler (tiner)) Çok Tehlikeli
20.30.14 Boya ve vernikler, polyester, akrilik ve vinil polimer esaslı olanların (susuz ortamda dağılanlar, çözülenler ve çözeltiler) imalatı Çok Tehlikeli
20.30.15 Hazır boya pigmentleri, matlaştırıcılar (opaklaştırıcı) ve renklendiriciler, camlaştırılabilir emay ve sırlar, astarlar, cam firit, sıvı cilalar ve benzerlerin imalatı Çok Tehlikeli
20.30.17 Elektrostatik toz boya imalatı Çok Tehlikeli

KAYNAK: www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/yonetmelik/9.5.16909%20ek.xls

Tablo 2 – 5510 Sayılı Kanunun 4-1/a Maddesi Kapsamında İş Kazası/Meslek Hastalığı Geçiren Sigortalı Sayılarının Ekonomik Faaliyet Sınıflaması Ve Cinsiyet Dağılımı, 2014

Ekonomik Faaliyet Sınıflaması (NACE Rev. 2)*

 

İş göremezlik sürelerine (gün) göre iş kazası geçiren sigortalı sayıları

 

Meslek hastalığına tutulan sigortalı sayısı

 

Erkek

 

Kadın

 

Toplam

 

Erkek

 

Kadın

 

Toplam

 

20-Kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı 3-Boya. vernik ve benzeri kaplayıcı maddeler ile matbaa mürekkebi ve macun imalatı 0-Boya. vernik ve benzeri kaplayıcı maddeler ile matbaa mürekkebi ve macun imalatı 262 17 279 0 0 0
TOPLAM (Bütün Faaliyet Grupları) 193.192 28.174 221.366 470 24 494

Kaynak: SGK İstatistikleri (4)

Tablo 2’den de görüldüğü üzere, 2014 yılında toplam 279 kişi boya üretim sektöründe iş kazası geçirmiştir. Bütün faaliyet gruplarına göre bu oran binde 1,3’tür. Bu dönemde bu sektöre ilişkin tespit edilen meslek hastalığı yoktur.

Tablo 3 – 5510 Sayılı Kanunun 4-1/a Maddesi Kapsamında İş Kazası Geçiren Sigortalıların Geçici İş Göremezlik Süreleri İle Hastanede Geçen Günlerinin Ekonomik Faaliyet Sınıflaması Ve Cinsiyete Göre Dağılımı (Gün), 2014

Ekonomik Faaliyet Sınıflaması (NACE Rev. 2)*

 

Toplam Geçici İş Göremezlik Süresi (Ayakta+ Yatarak)

 

Erkek

 

Kadın

 

Toplam

 

20-Kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı 3-Boya. vernik ve benzeri kaplayıcı maddeler ile matbaa mürekkebi ve macun imalatı 0-Boya. vernik ve benzeri kaplayıcı maddeler ile matbaa mürekkebi ve macun imalatı 2.389 90 2.479
TOPLAM (Bütün Faaliyet Grupları) 1.917.293 148.669 2.065.962
Bütün Faaliyet Gruplarının Toplamına Göre Oranı %0,12 %0,06 %0,12

Kaynak: SGK İstatistikleri (5)

Tablo 4 – 5510 Sayılı Kanunun 4-1/a Maddesi Kapsamında Meslek Hastalığına Tutulan Sigortalıların Geçici İş Göremezlik Süreleri İle Hastanede Geçen Günlerinin Ekonomik Faaliyet Sınıflaması Ve Cinsiyete Göre Dağılımı (Gün), 2014

Ekonomik Faaliyet Sınıflaması (NACE Rev. 2)*

 

Toplam Geçici İş Göremezlik Süresi (Ayakta+ Yatarak)

 

Erkek

 

Kadın

 

Toplam

 

20-Kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı 3-Boya. vernik ve benzeri kaplayıcı maddeler ile matbaa mürekkebi ve macun imalatı 0-Boya. vernik ve benzeri kaplayıcı maddeler ile matbaa mürekkebi ve macun imalatı 0 0 0
TOPLAM 0 0 0
TOPLAM (Bütün Faaliyet Grupları) 0 0 0

Kaynak: SGK İstatistikleri (6)

Tablo 5 – 5510 Sayılı Kanunun 4-1/a Maddesi Kapsamındaki Sigortalılardan İş Kazası veya Meslek Hastalığı Sonucu Ölenlerin Ekonomik Faaliyet Sınıflaması Ve Cinsiyete Göre Dağılımı, 2014

Ekonomik Faaliyet Sınıflaması (NACE Rev. 2)*

 

İş Kazası Sonucu Ölen Sigortalı Sayısı(1)

 

Meslek hastalığı sonucu ölen sigortalı sayısı

 

Erkek Kadın Toplam Erkek Kadın Toplam
20-Kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı 3-Boya. vernik ve benzeri kaplayıcı maddeler ile matbaa mürekkebi ve macun imalatı 0-Boya. vernik ve benzeri kaplayıcı maddeler ile matbaa mürekkebi ve macun imalatı 0 0 0 0 0 0
TOPLAM 0 0 0 0 0 0
TOPLAM (Bütün Faaliyet Grupları) 0 0 0 0 0 0

Kaynak: SGK İstatistikleri (7)

 

KAYNAKLAR:

  1. Dünyada ve Türkiye’de Boya Sektörü, BOSAD, Haziran 2015
  2. mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/yonetmelik/9.5.16909%20ek.xls
  3. SGK İstatistikleri, Tablo 1.11- 5510 Sayılı Kanunun 4-1/a Maddesi Kapsamındaki İşyeri ve Zorunlu Sigortalı Sayılarının Faaliyet Gruplarına Ve İllere Göre Dağılımı, 2014
  4. SGK İstatistikleri, Tablo 3.1 – 5510 Sayılı Kanunun 4-1/a Maddesi Kapsamında İş Kazası/Meslek Hastalığı Geçiren Sigortalı Sayılarının Ekonomik Faaliyet Sınıflaması Ve Cinsiyet Dağılımı, 2014
  5. SGK İstatistikleri, Tablo 3.4 – 5510 Sayılı Kanunun 4-1/a Maddesi Kapsamında İş Kazası Geçiren Sigortalıların Geçici İş Göremezlik Süreleri İle Hastanede Geçen Günlerinin Ekonomik Faaliyet Sınıflaması Ve Cinsiyete Göre Dağılımı (Gün), 2014
  6. SGK İstatistikleri, Tablo 3.5 – 5510 Sayılı Kanunun 4-1/a Maddesi Kapsamında Meslek Hastalığına Tutulan Sigortalıların Geçici İş Göremezlik Süreleri İle Hastanede Geçen Günlerinin Ekonomik Faaliyet Sınıflaması Ve Cinsiyete Göre Dağılımı (Gün), 2014
  7. SGK İstatistikleri, Tablo 3.18 – 5510 Sayılı Kanunun 4-1/a Maddesi Kapsamındaki Sigortalılardan İş Kazası veya Meslek Hastalığı Sonucu Ölenlerin Ekonomik Faaliyet Sınıflaması Ve Cinsiyete Göre Dağılımı, 2014
PAYLAŞ